ميرزا محمد حيدر دوغلات

6

تاريخ رشيدى ( فارسي )

احوال متقدمان است و اين اوضح دلايل بر فضيلت علم تاريخ است و بر فوايد اين علم جميع فرق متفق‌اند . اكثر فرق امم بلكه تمام اهل عالم اين علم را معلوم دارند و از سوالف خود روايات و حكايات كنند و آن را دليل سازند و متمسك بدان شوند ، على الخصوص « 1 » فرق اتراك كه در تمام مفروضات و ساختن مهمات ، بلكه در اكثر محاورات تأسيس بنيان كلام ايشان بر حكايات و روايات سوالفشان باشد . فلا جرم اقلّ العباد ، المفتقر الى اللّه الغنى « 2 » محمد حيدر ابن محمد حسين گوركان كه بين الخلّان به ميرزا حيدر معروفم ، با وجود عدم استطاعت و قلّت بضاعت به حكم ضرورت بدين امر خطير استقدام مىنمايم چه مدتهاست كه خواقين مغول از استيلاى بلاد معزول گشته از معمورهء عالم بمفازات ( 3 پ ) قناعت كرده‌اند و بدين سبب در ميان ايشان تاريخى ننوشته‌اند . به روايات تسامعى ذكر سوالف مىكنند . در اين روزگار كه تاريخ نهصد و پنجاه و يكيست « 3 » يك كس از آن طائفه كه اين حكايات را ياد داشته باشد نمانده است و جرأت بنده در اين امر خطير بنابراين ضرورت است كه اگر اين جرأت نكردمى احوال خواقين مغول بالكليه از صحايف روزگار محو گشتى ، چندانكه بر خود انديشيدم و به نظر بصيرت در خود ديدم آن را در خود نيافتم كه ابتداى كتاب و افتتاح ابواب سخن كه موشح و مزيّن به حمد و نعت مىباشد ، از عهدهء آن توانم برآمد . نظم : من بيچارهء سودا زده سرگردانم * كه به اوصاف خداوند سخن چون رانم من و توحيد تو هيهات دلم مىلرزد * اين قدر بس كه حديثت به زبان مىرانم « 4 » پس هم‌جهت تيمن و تبرك را اول مقدمه ظفرنامهء حضرت قدوة المحققين و زبدة السالكين العالم بالفروع و الاصول ، حاوى المنقول و المعقول ، مولانا « 5 » شرف الدين على يزدى را - تغمّده اللّه بغفرانه « 6 » - به جنس نقل كردم ، تا اما بعد تحرير ايشان است . و ذكر

--> ( 1 ) . نگ : مثلا . ( 2 ) . نگ : - المفتقر . . . الغنى . ( 3 ) . نگ : [ 1544 ميلادى ] . ( 4 ) . نگ : - نظم من بيچارهء . . . به زبان مىرانم . ( 5 ) . نگ : - حضرت قدوه . . . مولانا . ( 6 ) . نگ : - تغمّه اللّه بغفرانه .